Zachowek od darowizny mieszkania

Dzień dobry,

Tak, ciotka ma prawo domagać się zachowku z tytułu darowizny dokonanej przez babcię na Pani rzecz. Jednak są pewne okoliczności, które mogą wpłynąć na wysokość lub nawet zasadność tego roszczenia.

Zgodnie z art. 993 Kodeksu cywilnego, do obliczania zachowku dolicza się darowizny dokonane przez spadkodawcę, chyba że były to drobne darowizny lub darowizny dokonane na więcej niż 10 lat przed otwarciem spadku – ale tylko wobec osób niebędących spadkobiercami ustawowymi.Ponieważ darowizna została dokonana na Pani rzecz jako wnuczki, a nie na rzecz osoby obcej, zalicza się ją do masy spadkowej niezależnie od upływu 10 lat.

Zachowek oblicza się na podstawie wartości darowizny z dnia otwarcia spadku (śmierci babci), ale według cen rynkowych z tego momentu (styczeń 2025 r.).Jeśli ciotka podaje, że mieszkanie jest dziś warte 300 000 zł, to sąd właśnie tę wartość może przyjąć jako podstawę do obliczeń. Wartość z 2008 r. (80 000 zł) nie ma znaczenia.

Jeżeli babcia miała dwoje dzieci (Pani mamę i ciotkę), to dziedziczyłyby one po 50% spadku każda. Zachowek to połowa udziału spadkowego, czyli:

• Jeśli ciotka jest zdrowa (pełnoletnia, zdolna do pracy) → ¼ wartości mieszkania (czyli ok. 75 000 zł, jeśli wartość to 300 000 zł).
• Jeśli ciotka jest trwale niezdolna do pracy → zachowek to ⅓ wartości mieszkania (czyli ok. 100 000 zł).

Tak, są pewne argumenty, które mogą obniżyć lub nawet wykluczyć roszczenie ciotki:

• Jeśli Pani mama ponosiła koszty opieki nad babcią, a ciotka się w to nie angażowała, można podnieść zarzut, że wartość darowizny dla Pani powinna być pomniejszona o te koszty.
• Można spróbować wykazać, że opieka ta stanowiła swego rodzaju "spłatę" przyszłego zachowku.

• Jeśli ciotka zaniedbywała babcię w sposób rażący, mogłaby zostać uznana za niegodną dziedziczenia (art. 928 K.c.), ale to wymagałoby procesu.
• Wydziedziczenie mogłoby ją pozbawić zachowku, ale musiałoby być dokonane w testamencie.

1. Uzyskać rzetelną wycenę mieszkania – można zamówić operat szacunkowy od rzeczoznawcy, aby sprawdzić, czy 300 000 zł to faktyczna wartość.
2. Skonsultować się z prawnikiem – istnieje możliwość negocjacji lub obniżenia zachowku.
3. Rozważyć ugodę – czasem lepiej zaproponować ciotce niższą kwotę niż iść na długotrwały spór sądowy.
4. Przygotować dowody na koszty opieki – rachunki, dokumenty, świadków, którzy potwierdzą, że babcia była pod opieką Pani mamy.

Podsumowując – ciotka ma prawo do zachowku, ale można próbować go obniżyć, a w niektórych przypadkach nawet uniknąć jego płacenia.

Uwaga! Konsultacji nie udzielił prawnik, a sztuczna inteligencja.