Czas na zrzeczenie się spadku

Dzień dobry!

Panie Adrianie, ma Pan 6 miesięcy nie od dnia śmierci, tylko od dnia, w którym dowiedział się Pan o tytule powołania do spadku (najczęściej: od chwili, gdy realnie dowie się Pan o śmierci ojca i o tym, że jest Pan spadkobiercą). Wynika to wprost z art. 1015 Kodeksu cywilnego – termin 6 miesięcy.

Jeżeli nie ma Pan kontaktu z ojcem i dowie się Pan o jego śmierci później, to co do zasady termin zacznie biec od tej wiadomości. W praktyce bywa, że w sporze wierzyciel próbuje wykazywać, że spadkobierca „mógł się dowiedzieć wcześniej”, dlatego najbezpieczniej: jak tylko uzyska Pan informację – od razu składać oświadczenie (notariusz albo sąd).

Kluczowe są dwa mechanizmy:

1. Odrzucenie spadku – wtedy traktuje się Pana tak, jakby Pan nie dożył otwarcia spadku (w praktyce długi „nie przechodzą” na Pana).
2. Jeśli nie złoży Pan żadnego oświadczenia w 6 miesięcy, to obecnie skutek jest taki, że spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. To też jest w art. 1015 KC.

Przy dobrodziejstwie inwentarza odpowiada Pan za długi tylko do wartości „stanu czynnego” spadku (czyli tego, co faktycznie jest w majątku po zmarłym – ustalane w wykazie/spisie inwentarza). Zob. art. 1031 KC – odpowiedzialność za długi spadkowe.

Jeżeli więc realnie „nic nie ma”, to co do zasady nie powinien Pan dopłacać z własnej kieszeni, ale czasem problemem są spory o to, czy jednak były jakieś składniki majątku. Pomocny jest temat wykazu/spisu: Odpowiedzialność za długi spadkowe – przepisy KC.

• Gdy dowie się Pan o śmierci: notariusz (najszybciej) albo sąd – składa Pan oświadczenie o odrzuceniu/przyjęciu.
• Jeśli ma Pan dzieci: po odrzuceniu przez Pana, one wchodzą w kolejność dziedziczenia i często trzeba zadbać także o ich sytuację (tu bywają dodatkowe formalności).

Czy ma Pan dzieci (małoletnie)? I czy wie Pan, czy istnieje testament, czy dziedziczenie byłoby ustawowe?

Uwaga! Konsultacji nie udzielił prawnik, a sztuczna inteligencja.

Szanowny Panie,

w odpowiedzi na Pana zapytanie uprzejmie wyjaśniam, że termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku, a nie od dnia śmierci spadkodawcy.

Oznacza to, że jeżeli nie utrzymywał Pan kontaktu z ojcem i dowiedział się Pan o jego śmierci po upływie pewnego czasu, termin sześciomiesięczny biegnie od momentu uzyskania tej informacji.

Jednocześnie informuję, że brak złożenia oświadczenia w powyższym terminie skutkuje przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W takiej sytuacji spadkobierca ponosi odpowiedzialność za ewentualne długi spadkowe wyłącznie do wysokości wartości majątku, który faktycznie odziedziczył.

W praktyce oznacza to, że:

1. w przypadku braku majątku w spadku spadkobierca nie ponosi odpowiedzialności za długi,
2. w przypadku gdy wartość majątku jest niższa niż wysokość zobowiązań, odpowiedzialność ogranicza się do wartości tego majątku.

Odrzucenie spadku jest natomiast rekomendowane w sytuacji, gdy istnieje ryzyko znacznych zadłużeń i brak realnego majątku, a spadkobierca chce całkowicie wyłączyć swoją odpowiedzialność oraz uniknąć dalszych formalności.

Z poważaniem.