📌 Jakie zaległości obejmie ustawa
Nowa ustawa obejmuje nieprzedawnione należności powstałe przed 1 stycznia 1999 r., wskazane w art. 1. Chodzi o określone składki na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, dochodzone przez ZUS na podstawie wymienionych dawnych ustaw.
- Kogo dotyczy: osób zobowiązanych do zapłaty tych należności, w tym dawnych przedsiębiorców i osób opłacających składki za siebie.
- Ile: umorzenie obejmie kwalifikujące się należności oraz związane z nimi odsetki, dodatkowe opłaty, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia i egzekucji.
- Kiedy: zasadnicze umorzenie nastąpi 1 maja 2027 r.
Nie jest to ogólna abolicja wszystkich długów wobec ZUS. Przy ocenie konkretnego salda znaczenie mają data powstania należności i jej podstawa prawna, a nie sam wiek firmy.
⚖️ Co zmieni się w dochodzeniu długu
- Przed zmianą: należności objęte ustawą mogą nadal pozostawać przedmiotem dochodzenia.
- Po zmianie: zostaną umorzone z mocy prawa, z wyjątkiem przypadków skutecznego odstąpienia od umorzenia. ZUS nie będzie wydawał decyzji o samym umorzeniu.
Wszczęte i niezakończone przed wejściem ustawy w życie postępowania egzekucyjne oraz zabezpieczające dotyczące tych należności również ulegną umorzeniu z mocy prawa. Ustawa przewiduje wcześniejsze zawiadomienia dla właściwych organów, także w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych.
Przykład: należność powstała w 1998 r. wymaga sprawdzenia warunków z art. 1. Należność powstała w 1999 r. nie mieści się już w granicy czasowej tej ustawy. Samo opublikowanie aktu nie oznacza, że dziś oba salda znikają z konta.
📅 Status i kolejność zmian
To opublikowana ustawa z 18 września 2026 r., ogłoszona 9 listopada 2026 r. w Dz. U. pod poz. 1476. Na 10 listopada jeszcze nie weszła w życie. Artykuł 11 rozdziela początek procedur przygotowawczych od właściwego umorzenia.
- 9 listopada 2026 r. — ogłoszenie ustawy.
- 24 listopada 2026 r. — wejście w życie art. 3, art. 4 ust. 2, art. 5 i art. 9, po upływie 14 dni od ogłoszenia.
- 1 maja 2027 r. — wejście w życie pozostałych przepisów: pierwszy dzień miesiąca po upływie pięciu miesięcy od ogłoszenia.
Terminy wynikają z reguły zapisanej w art. 11. Pełny zakres należności i skutki umorzenia określa oficjalny tekst ustawy w Dzienniku Ustaw.
Co możesz zrobić teraz
- Zbierz dokumenty określające okres i podstawę zadłużenia. Oddziel należności powstałe przed 1999 r. od późniejszych. Zapytaj o zakres umorzenia →
- Sprawdzaj profil PUE ZUS i korespondencję. Zanotuj datę doręczenia zawiadomienia o możliwości odstąpienia. Sprawdź swój termin →
- Przed złożeniem oświadczenia o odstąpieniu porównaj skutki spłaty i umorzenia dla własnych świadczeń. Omów skutki z prawnikiem →
Zadaj pytanie prawnikowi
Opisz swoją sytuację, aby przejść do wyboru konsultacji.
Często zadawane pytania
Czy mogę zrezygnować z umorzenia tylko części długu?
Nie. Oświadczenie z art. 3 może dotyczyć wyłącznie całości należności objętej umorzeniem. Nie można go później odwołać ani zmienić.
Kiedy ZUS poinformuje o możliwości odstąpienia?
Art. 3 zobowiązuje ZUS do zawiadomienia wskazanych w nim osób w terminie 30 dni od wejścia tego przepisu w życie. Własny termin na oświadczenie biegnie od doręczenia zawiadomienia.
Czy umorzenie oznacza podatek dochodowy?
Art. 10 stanowi, że przychody z umorzenia należności objętych art. 1 ust. 1 i 2 nie są przychodem w rozumieniu przepisów o PIT ani CIT.
Czy okres działalności przepadnie także w stażu pracowniczym?
Art. 8 przewiduje wliczenie objętych umorzeniem okresów ubezpieczenia osób płacących składki za siebie do okresu zatrudnienia z art. 302¹ § 1 Kodeksu pracy. Nie należy utożsamiać tego z zasadami ustalania świadczeń emerytalnych.
Czy ustawa gwarantuje zwrot już spłaconych składek?
Nie przewiduje mechanizmu zwrotu wcześniej zapłaconych należności. Jeżeli kwestionujesz konkretne rozliczenie, wymaga ono osobnej oceny dokumentów.
Czy mogę już przestać spłacać raty?
Publikacja nie oznacza natychmiastowego umorzenia. Przed zmianą sposobu wykonywania układu ratalnego ustal z ZUS lub prawnikiem, które należności obejmuje ustawa i jakie obowiązki masz do jej wejścia w życie.
Uwagi